คำในภาษาไทยสามคำ คือ เรือน – บ้าน – และเมือง  สะท้อนรูปแบบการจัดสังคมของกลุ่มคนไท – ลาว  ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน       

        คำว่า  “ระบบสุขภาพชุมชน”  ให้ความหมาย  3  ประการ  คือ    

1.  เป็นระบบ  มีการออกแบบให้มีประสิทธิภาพ  เกิดประโยชน์แก่ประชาชนทุก “เรือน”  ทุก  “บ้าน”           
2.  สุขภาพ  หมายรวมถึง  สุขภาวะทางกาย  สุขภาวะทางจิตใจ  สุขภาวะทางสังคม  สุขภาวะทางสติปัญญา  สุขภาวะทางสิ่งแวดล้อม           
3. ชุมชน  หมายเพียงระดับแต่ละท้องถิ่นที่ประชาชนมีส่วนร่วมได้โดยใกล้ชิด  และเป็นผู้กระทำเป็นส่วนใหญ่     

     ถ้าจะให้มีระบบสุขภาพชุมชนที่ครบถ้วนบริบูรณ์ก็ต้องช่วยกันคิดค้นหลักคิด-หลักวิชา และหลักปฏิบัติ  เพื่อตอบให้ได้ว่า        

1. หลักคิด :  ระบบสุขภาพชุมชนคืออะไร ?  ให้ประโยชน์แก่ใคร?  แค่ไหน?           
2. หลักวิชา :  จะต้องนำความรู้และเทคโนโลยีชนิดใด  รูปแบบใดมาใช้ในแต่ละชุมชนซึ่งแตกต่างกัน  จึงจะให้ผลตามหลักคิดข้างต้น           
3. หลักปฏิบัติ  :  จะออกแบบหรือกำหนดรูปแบบอย่างไรจึงจะเกิดผลตามพระบรมราโชวาทที่ว่า  “ประหยัด  เรียบง่าย  ให้ประโยชน์สูงสุด”           

      ขอตั้งความหวังว่า  สถาบันวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพชุมชน  (สพช.)  จะเป็นผู้ประสานกับทุกภาคส่วนเพื่อตอบโจทย์ที่ได้ให้ไว้ข้างต้นโดยไม่ชักช้านัก                                                                       

   ศาสตราจารย์ นพ. เกษม  วัฒนชัย        

 องคมนตรี